Ekipi mbrojtës i dosjes Meta–Kryemadhi ka radhitur një sërë shkeljesh ligjore gjatë procesit të hetimit dhe fillimit të gjykimit, që ngrejnë pikëpyetje mbi legjitimitetin e fakteve dhe vendimeve të paragjykuara nga shqyrtimi gjyqësor paraprak.
Dosja ka kaluar për gjykim pas 7 muajsh e gjysmë shqyrtimi gjyqësor në seancën paraprake, një kohë rekord zvarritjeje, në fund të së cilës gjyqtarja pranoi se dosja ka mangësi në prova, por megjithatë u kalua për gjykim.
Nga ana tjetër, e njëjta gjyqtare që vendosi për masën e sigurisë gjatë procesit, vendosi edhe për kalimin në gjykim, duke krijuar një konflikt procedural dhe duke forcuar dyshimet se është e motivuar politikisht kundër të akuzuarve.
Paraburgimi i një ish-presidenti dhe ish-kryeministri pa u gjykuar
Shqipëria ka thyer rekord jo vetëm për sasinë e qytetarëve të paraburgosur pa gjyq në Evropë, por edhe për zyrtarët më të lartë të shtetit të mbyllur në qeli ende pa u gjykuar, vetëm mbi bazën e dyshimeve, kur nuk janë më në detyrë.
Paraburgimi i një ish-presidenti dhe kryetari të opozitës ende pa u gjykuar është qartazi një proces i motivuar politikisht për të krijuar statistika për “peshq të mëdhenj”, por nga ana tjetër është një dështim i madh i drejtësisë së re, e cila në këtë rast ka dëshmuar mungesë profesionalizmi, mangësi të rënda procedurale dhe, mbi të gjitha, motivim politik dhe propagandistik.
Konventa Evropiane e të Drejtave të Njeriut, në nenin 5(3), kërkon që paraburgimi të jetë proporcional. Në rastin e Ilir Metës, ai është tërësisht i pamotivuar juridikisht, përveç spektaklit politik.
Dhe fakti që e njëjta gjyqtare rrëzon kërkesën për masë sigurie dhe kalon dosjen për gjykim, e forcon këtë bindje.
Vetë gjyqtarja Irena Gjoka renditi dhjetë pika ku hetimi kishte mangësi serioze, por lejoi kalimin për gjykim.
Mosmarrja në pyetje e dëshmitarëve kyç
Gjatë shqyrtimit paraprak u pranua se dëshmitari kryesor nuk është pyetur. Adrian Shatku, biznesmeni amerikan që sipas SPAK ndodhet në qendër të episodit, nuk është marrë asnjëherë në pyetje. Sipas Kryemadhit: “As një letërporosi nuk është çuar në SHBA për të pyetur nëse ekziston ky njeri.” Vetë gjyqtarja e konstatoi këtë.
Adrian Shatku është biznesmen amerikan, themelues i UNIFI Communications — operator telekomunikacioni i licencuar nga FCC, me seli në New York, që operon në mbi 70 vende. Ai nuk është i pandehur në këtë çështje.
Megjithatë, të dhënat e tij financiare ndodhen në dosje: llogari bankare në Santander UK, regjistra American Express, emaile, mesazhe. Të gjitha të marra nëpërmjet MLAT. Por SPAK kurrë nuk e ka pyetur — as nëpërmjet letërporosisë, as drejtpërdrejt.
Në tetor 2024, Shatku bëri një deklaratë publike në disa media shqiptare, ku deklaroi: “Ne nuk jemi kontaktuar asnjëherë nga SPAK për çfarëdo çështjeje.” Ai theksoi se “që nga dita e parë, të gjitha aktivitetet tona në Shqipëri janë zhvilluar dhe komunikuar në mënyrë transparente dhe të rregullt pranë Ambasadës Amerikane në Tiranë”, duke iu referuar Chargé d’Affaires Nancy VanHorn, si dhe paralajmëroi padi për shpifje në gjykatat amerikane.
Neni 4 i Kodit të Procedurës Penale kërkon hetim të gjithanshëm dhe objektiv. Mbledhja e të dhënave financiare pa dëgjuar asnjëherë personin që ato i përkasin nuk e plotëson këtë standard.
Nga ana tjetër, akuzat rreth një ligji të propozuar dhe miratuar me 72 vota nuk janë hetuar duke thirrur deputetët që votuan apo ata që morën iniciativën ligjore. Ligji për sektorin minerar u propozua nga qeveria e Edi Ramës; amendamenti u depozitua nga Esmeralda Shkjau; u votua me 72 pro, 0 kundër. Relatori, deputetët, propozuesi — asnjë nuk është pyetur. SPAK akuzon dy persona për një ligj që i gjithë parlamenti e miratoi.
Konflikti i interesit në ekspertizën financiare
Probleme serioze ka edhe analiza financiare, pasi ekspertja është punonjëse e SPAK dhe, sipas Kryemadhit, dy javë pasi dorëzoi analizën, u kandidua për bord. Kjo ngre dyshime për një ekspertizë të porositur dhe të motivuar nga akuza.
Kodi i Procedurës Penale (neni 332/ç) i jep gjyqtarit opsionin e kthimit për plotësim hetimesh. Kolegji Penal i Gjykatës së Lartë, vendimi nr. 1151(183)/2022, ka theksuar se përdorimi i standardeve provuese të gabuara në seancën paraprake përbën paligjshmëri. Gjyqtarja zgjodhi të mos e përdorë këtë opsion.
Nga ana tjetër, ka mungesë baze ligjore kur ngrihen akuza për korrupsion pasiv pa ngritur akuza për korrupsion aktiv. Korrupsioni sipas Kodit Penal kërkon dy palë: atë që jep dhe atë që merr. SPAK akuzon për korrupsion pasiv, por nuk ka identifikuar korruptuesin aktiv. Kjo nuk është argument mbrojtjeje — është defekt strukturor i akuzës. Në praktikën ndërkombëtare, kështu nuk ndërtohet një dosje korrupsioni.
SPAK ka shkruar në letërporosinë MLAT ndaj autoriteteve amerikane se “garancia e Monika Kryemadhit në AMEX është 10 milionë dollarë”.
Sipas deklaratave publike të Kryemadhit, ajo nuk ka llogari në AMEX, nuk ka SSN amerikan, nuk ka firmosur garanci. Karta është suplementare — e lidhur me llogarinë e Shatkut, që është titullari. Nëse këto pretendime janë të sakta, SPAK ka paraqitur informacion të pasaktë në një dokument zyrtar ndërkombëtar.
Ka edhe një element kronologjik: karta u lëshua në prill 2012, ndërsa UNIFI filloi në Shqipëri në 2014 — dy vjet më vonë. Në logjikën e korrupsionit, shpërblimi vjen pas favorit. Këtu erdhi dy vjet para.
Sipas dokumenteve të cituara në seancë, më 15 prill 2024, Departamenti Amerikan i Drejtësisë kërkoi shpjegim nga SPAK për mënyrën si janë marrë komunikimet e Kryemadhit me shtetasin amerikan.
SPAK u përgjigj në maj 2024 duke cituar vendimin nr. 469, datë 19 nëntor 2023. Por sipas mbrojtjes, ky vendim autorizonte kontrollin e banesës së Fatime Kryemadhit — jo sekuestrimin e telefonit të Monikës.
Nëse këto pretendime konfirmohen nga aktet, kemi një situatë ku informacioni që SPAK i dha DOJ nuk përputhet me vendimin e gjykatës që citohet, duke ngritur pikëpyetje për besueshmërinë e tij në bashkëpunimin ndërkombëtar.
Duke renditur këto shkelje ligjore dhe duke marrë parasysh se i akuzuari kryesor ka qenë president, kryeministër dhe kryetar parlamenti në Shqipëri, dhe në momentin e arrestimit ishte në krye të një partie opozitare, duket qartë se të gjitha këto shkelje janë të qëllimshme, në funksion të krijimit të statistikave propagandistike dhe për të justifikuar një goditje politike
