Prishtina Presidentja e Kosovës Vjosa Osmani po përpiqet të sigurojë rizgjedhjen e saj si kreu i shtetit duke demonstruar afërsi të dukshme me familjen Trump. Megjithatë, llogaritja e saj mund të dështojë – edhe pse ajo ka arritur që Kosova të jetë ndër shtetet që kohët e fundit në Davos iu bashkuan “Këshillit të Paqes” (Friedensrat) misterioz të Donald Trumpit.
Osmani u shfaq krenare në Zvicër pranë presidentit amerikan dhe që atëherë flet për arritjen e madhe që vendi i saj të bëhet anëtar themelues i kësaj strukture. Sipas informacioneve jozyrtare nga Prishtina, ajo e ka bërë këtë hap pa u konsultuar me kryeministrin Albin Kurti.
Përkundrazi, thuhet se kryeministri i Shqipërisë Edi Rama i ka hapur rrugën Osmanit te Trumpi. Rama ka qasje te familja e presidentit amerikan, sepse i dha Jared Kushnerit (dhëndrit e Trumpit) projektin miliarda dollarësh imobiliar në bregdetin shqiptar. Rama nuk e duron Kurtin, liderin më popullor politik mes shqiptarëve të Ballkanit, prandaj shfrytëzon çdo mundësi për ta forcuar Osmanin si rivale të tij, shkruan Frankfurter Allgemeine Zeitung.
Osmani po luan lojën e vet
Mandati i saj si presidente përfundon në mars. Ajo synon një mandat tjetër dhe për këtë i nevojitet mbështetje në parlamentin e Kosovës, ku deputetët zgjedhin presidentin. Por këtë mbështetje ajo nuk e ka. Gjatë viteve të fundit nuk ka arritur të sigurojë mbështetje të gjerë në parlament. Në Prishtinë ajo përshkruhet si personazh i vështirë personalisht. Shumë bashkëpunëtorë të ngushtë, si ish-shefi i kabinetit të saj Blerim Vela, nuk kanë qëndruar gjatë me të.Si zëvendësim për mungesën e mbështetjes brenda vendit, Osmani prej javësh po përpiqet të paraqitet si “kandidatja e Trumpit”.
Llogaritja: SHBA-të janë në Kosovë faktor jashtëzakonisht i rëndësishëm – jo vetëm për shkak të bazës ushtarake Camp Bondsteel në jug të vendit, por për tërë historinë e shtetit të ri.
Kjo “etiketë” mund t’i sigurojë rizgjedhjen e pasigurt. Sipas një burimi të mirëinformuar në Prishtinë, Osmani po i paraqitet publikut dhe deputetëve si favorite e Trumpit dhe po i kërcënon indirekt me kontaktet e saj të supozuara të mira me klanin e tij – si me një shkop: “Nëse nuk më rizgjidhni presidente, do të keni probleme me SHBA-të.”
Pa SHBA-të nuk do të kishte shtet Kosovë
Para disa vitesh një llogari e tillë ndoshta do të kishte funksionuar. Admirimi kosovar ndaj SHBA-ve nuk ka paralelenë në botën e shteteve. Kosova është shteti më pro-amerikan në botë.
Çdo fëmijë kosovar e di se lufta e NATO-s e udhëhequr nga amerikanët kundër Serbisë në 1999 e dëboi shtetin serb nga Kosova dhe i dha fund shtypjes së shqiptarëve nga Beogradi. Shpallja e pavarësisë në 2008 nuk do të kishte qenë e mundur pa mbështetjen amerikane. Shqiptarët e Kosovës mbeten pro-amerikanë. Por para së gjithash ata janë shqiptarë të Kosovës. Dhe në Kosovë natyrisht është vënë re se Uashingtoni i Trumpit nuk është më ai i Bill Clintonit apo George W. Bushit.
Një dëshmi se “trumpi” amerikan nuk godet më automatikisht është suksesi i Kurtit në zgjedhjet parlamentare të dhjetorit. Partia e tij Vetëvendosje mori 51,1 për qind të votave në një votim pa parregullsi të mëdha dhe rezultati u pranua pa kundërshtime nga opozita.
Fitorja lidhet edhe me mbështetjen e fortë nga kosovarët e diasporës, por kjo nuk ishte e vetme vendimtare.
Suksesi i Kurtit pavarësisht kritikës së Trumpit
Është e dukshme dominimi i Vetëvendosjes edhe pse marrëdhëniet e Kurtit me Trumpin nuk janë të mira. Kurti mbështeti hapur Joe Bidenin gjatë fushatës amerikane dhe në 2024 mori pjesë demonstrativisht në konventën e demokratëve në Çikago. Pas fitores së Trumpit kjo nuk ishte aspak e dobishme për Kosovën.
Në shtatorin e kaluar Trumpi pezulloi për kohë të pacaktuar “dialogun strategjik” amerikan-kosovar të planifikuar. Në një njoftim të ambasadës amerikane në Prishtinë, Kurti u përmend drejtpërdrejt si fajtor: “masat dhe deklaratat” e tij i kishin vënë “përpara sfidave” përparimin e arritur gjatë viteve në marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Prishtinës.Për partitë opozitare kosovare kjo ishte ndihmë perfekte elektorale. Ato paralajmëruan – jo për herë të parë – se Kurti rrezikon marrëdhëniet me fuqinë më të rëndësishme mbrojtëse të Kosovës.
Por rezultati zgjedhor tregon se kjo retorikë nuk bind më si dikur. Shumica absolute e kosovarëve i beson Kurtit, i cili konsiderohet i ndershëm personalisht dhe jo i korruptuar.
Çfarë fiton Kosova duke qenë në “Këshillin e Paqes” të Trumpit?
Pikërisht për këtë arsye është e dyshimtë nëse Osmani do të ketë sukses me manovrat e saj. Presidentja, e cila ka studiuar drejtësi në SHBA dhe flet rrjedhshëm anglisht amerikane, kohët e fundit në një intervistë për BBC shpjegoi pse anëtarësimi i Kosovës në “Këshillin e Paqes” të Trumpit është kaq i rëndësishëm.
Kur Kosova ishte ende e okupuar nga Serbia, shqiptarët merrnin nga OKB-ja vetëm rezoluta: “Ishte vetëm disa fletë letër, fjalë – por zero veprime. Vetëm kur erdhën SHBA-të, ata bashkuan botën pas nesh për të na ndihmuar.” Për kosovarët ka qenë gjithmonë vendimi i duhur të bashkohen me SHBA-të: “Ne kemi besim në udhëheqjen e Shteteve të Bashkuara”, tha ajo.Këtë pikëpamje ndoshta ende do ta ndanin shumë bashkëkombas. Por Osmani mbeti e paqartë dhe shmangëse kur u pyet nëse Kosova – një shtet me dikur dy, tani rreth 1,6 milionë banorë – do ta paguajë tarifën prej një miliardë dollarësh që Trumpi kërkon për anëtarësim të përhershëm në “Këshillin e Paqes”.
Hapi i Osmanit në Davos pati jehonë të ndarë në Kosovë. Kishte edhe mirëkuptim: Kosova mund ta përballojë akoma më pak se shtetet e tjera të vogla evropiane të ofendojë Uashingtonin. Largimi i ushtarëve nga Bondsteel është si “bomba atomike” e kërcënimeve politike në Kosovë. “Bondsteel” shihet si një lloj sigurimi jete kundër rrezikut të kthimit të shtetit dhe ushtrisë serbe.
Kurti i ka bërë ballë
Në mandatin e parë të Trumpit, kur Kurti iu kundërvu një “marrëveshjeje paqeje” të nxituar me Serbinë nga i dërguari i atëhershëm Richard Grenell, në Uashington u përmend tashmë kërcënimi i mbylljes së Bondsteel.
Kabineti i parë i Kurtit (një koalicion) u shpërbë përballë këtyre kërcënimeve. Prandaj ka zëra në Kosovë që e shohin veprimin e Osmanit jo si nënshtrim, por si realpolitikë e zgjuar
Por për hapa të tjerë të presidentes dhe rrethit të saj nuk vlen e njëjta gjë. Për shembull, propozimi i burrit të Osmanit, Prindon Sadriu (diplomat karriere me ambicie të mëdha), që ish-“Grand Hotel” i Prishtinës (rrënojë shumëkatëshe nga koha e Jugosllavisë) të kthehet në “Trump Hotel”, u prit me tallje të madhe.
Nënshtrim i turpshëm
Nuk u mor si kuriozitet apo episod i vogël turpërues, por vendimi i presidentes për të organizuar një pritje të madhe në premierën e filmit dokumentar “Melania” në Prishtinë (për bashkëshorten e Trumpit). Filmi u shfaq me sukses të madh “dhe bashkoi artistë, yje si dhe miq të Kosovës dhe SHBA-ve për të përjetuar një paraqitje të guximshme të familjes presidenciale amerikane” si dhe “udhëheqjen e jashtëzakonshme e efektive” të Melania Trumpit.
Këto deklarata të Osmanit u kritikuan nga shumë kosovarë si të panevojshme, nga të tjerë si servile apo pa shtyllë kurrizore. Shtohet pyetja se si pajtohet një nënshtrim i tillë me agjendën e të drejtave të grave të presidentes, sidomos në kohën e dokumenteve të reja nga “trashëgimia” e pedofilëve Jeffrey Epstein.
Se edhe regjisori i “Melania”, Brett Ratner, kishte lidhje me Epstein dhe foto me të në përqafim me shoqëruese shumë të reja, është vetëm një detaj mes shumë të tjerëve.
Në një intervistë për F.A.Z. në 2019 Osmani kishte thënë: “Për mua është e rëndësishme që në fund të mandatit tim të lë mesazhin se asnjë vajzë apo grua në Kosovë nuk beson më se është në ndonjë mënyrë inferiore. Jam e sigurt se gratë dhe vajzat në Kosovë në fund të mandatit tim do ta dinë se nuk ka asgjë që ato nuk mund ta bëjnë.”
Në përpjekjen për një mandat tjetër, këto ditë Osmani po demonstron – sipas mendimit të shumë kosovarëve – se vërtet mund të bëjë gjithçka që bëjnë burrat: edhe të jetë pa shtyllë kurrizore për hir të karrierës politike.
